Foto: Martijn Kraan

Column Ulevel: Dwars

Tijdens de boekenweek bezocht ik een boekhandel. Nou is dat niet bijzonder, want dat doe ik met grote regelmaat. Even de sfeer opsnuiven. In een boek ruiken. Een paar pagina's lezen. Kijken wat er nieuw is en altijd met een boek de deur uit. Voor mij is dat meestal een roman van een Nederlandse schrijver. Van sommige koop ik elk nieuw boek, dat er verschijnt. Zo kocht ik in de boekenweek 'Olifant van zeep', de laatste van Thomas Verbogt, en kreeg 'Leon & Juliette' van Annejet van der Zijl als boekenweekgeschenk. Een boek kado! Dat wil toch iedereen? Het thema van de boekenweek was dit jaar 'Rebellen en dwarsdenkers'. Nu prijs ik mij gelukkig een historie in de boekhandel te hebben. Eind jaren zestig kwam ik van school en was zwalkend op zoek naar een toekomst. Iets met literatuur leek me wel wat.

Ik had tenslotte van jongs af de boekenkast van mijn ouders uitgelezen. Niet geïnteresseerd in voetbal, maar wel in lezen. Dat bestaat dus ook PVV-mevrouwtje Faber! De kast was gevuld met het genre A.M. De Jong, Jan den Hartog en een omnibus van Antoon Coolen. Later, op de middelbare school leerde ik, mede door de enthousiaste leraar Nederlands, de grote Nederlandse schrijvers kennen. Het was zo'n morsige man met sigarettenas op de revers, die een langlopende vete had met de gymnastiekleraar. De clash tussen geest en lichaam.

Hij kon boeiend vertellen over de literatuur en de schrijvers en er ging een wereld voor mij open. Ik las met grote ogen en verslond Vestdijk, Slauerhoff, Mulisch, Reve, Hermans, Wolkers en noem maar op. De gymnastiekleraar was een kort pezig mannetje met een snor en gemillimeterd haar, die haat uitstraalde. Zijn vrouw gaf Duits op dezelfde school. Zij liet het puberzaad sneller stromen. Groot, volslank en in mijn herinnering zomer en winter altijd een zomerjurk boven gebruinde blote benen en pumps. De leraar Nederlands grapte graag over the beauty and the beast.
Iets met literatuur dus.

Naast de studie kwam ik terecht in een Arnhemse boekhandel. De jaren zestig waren bij uitstek de tijd van rebellen en dwarsdenkers. Er waaide een nieuwe frisse storm, die de oubollige grijze naoorlogse jaren voorgoed naar het verleden blies. De jeugd ging de barricaden op. De maatschappij veranderde in rap tempo en dat was natuurlijk ook en vooral te merken in het boekenassortiment van de kleine gespecialiseerde boekhandel. 'Ik Jan Cremer' ging als broodjes over de toonbank evenals het rode boekje van Mao. Iedereen was In de ban van de ring van Tolkien en kinderen kregen de voornaam Frodo. Er was een kast vol ufologie, de goden waren kosmonauten en de seksuele revolutie werd smeuïg zichtbaar in de maatschappij en de lectuur.

Ik was een vis in het water. Ik wentelde me in de weelde van de uiteenlopende meningen van andersdenkenden. Elke dag was er wel een felle maatschappelijke discussie onder de klanten. Niets werd meer klakkeloos geaccepteerd.


De boekhandel heeft mij gevormd in rebels gedrag en dwarsdenken.

Meer berichten

Het lokale nieuws in uw mailbox ontvangen?

Aanmelden