Hugo Borst (rechts) met Jan en Lisette Hendriksen uit Varsseveld in gesprek. Hij hoorde veel overeenkomsten. Jan werkt ook in de zorgsector. (foto: Roel Kleinpenning)
Hugo Borst (rechts) met Jan en Lisette Hendriksen uit Varsseveld in gesprek. Hij hoorde veel overeenkomsten. Jan werkt ook in de zorgsector. (foto: Roel Kleinpenning) (Foto: Roel Kleinpenning)

'Ma's overlijden was een opluchting'

Varsseveld - Afgelopen zondag was schrijver/columnist Hugo Borst te gast in Vrijzinnig Centrum De Eendracht in Varsseveld. In een goedgevulde kerk vertelt hij over zijn moeder die leed - met de nadruk op leed - aan dementie, over euthanasie bij wilsonbekwaamheid en over misstanden in de zorg.

door Ria Tuenter

Hugo Borst, schrijver van onder meer de boeken 'Ma' en 'Ach, moedertje', heeft een bijzondere band met de Achterhoek. Hij vertelt hoe zijn ouders tijdens de Hongerwinter in 1945, toen 16 en 15 jaar oud, van Rotterdam-Crooswijk naar Aalten zijn gelopen.

"In de Randstad was niks te vreten. Via een connectie van mijn opa bij de kerk, konden ze bij boeren in Aalten terecht. Vijf dagen deden ze over de tocht. Ze bleven ruim zes weken in de Achterhoek, tot na de bevrijding. Ik ben opgegroeid met verhalen over deze streek en ben er ook regelmatig met mijn ouders geweest. Mijn broer Laurens werd zelfs verliefd op de Achterhoek en woont nu met zijn vrouw in Aalten. Straks ga ik bij hen een kop soep eten."

Gruwelijke reis

Voor de pauze leest Borst voor over het laatste jaar van zijn moeders ziekte. "De beginfase van haar dementie had nog best veel te bieden. Het laatste jaar was heftig."

Op de 87ste verjaardag van zijn moeder vraagt hij zich af of je het leven wel moet vieren van iemand die dood beter af is:… "In gedachten zing ik: kort zal ze leven in de gloria."

De beschrijving van de laatste dagen van zijn moeder zijn even schrijnend als ontroerend. Borst vertelt hoe er op 13 augustus een longontsteking wordt vastgesteld en er bewust voor wordt gekozen om geen antibiotica toe te dienen. "Het was klaar. Ik fluisterde in mijn moeders oor: Ga maar, ma. Ik hou van je. Het is mooi geweest zo. Dit is geen leven meer. Het is klaar. Laat het los. Ga maar naar Henk (zijn vader die in 2008 overleed, RT)."

Ze voelt anders

Het duurt echter nog vier dagen voor ze overlijdt. Als hij op 17 augustus de kamer van zijn moeder betreedt is het nog donker, Zijn broer Laurens, die 'nachtdienst' had, slaapt. "Ik leg mijn hand op ma's hoofd en zet de ventilator uit. Ik leg mijn oor bij ma's mond. Ik weet het niet, ik hoor niets. Ademt ze niet meer? Of is haar ademhaling nog maar heel oppervlakkig? Ze is niet echt koud. Maar ze voelt wel anders. 'Laurens. Volgens mij is ma dood. Maar ik weet het niet zeker.'"
Even later stelt de verpleegkundige de dood vast. "Stilletjes is ze gegaan, met de ene zoon op een meter en de andere zoon op 100 meter afstand. Ik voel enorme opluchting. Het verdriet om haar verdwijnen had ik onderweg, niet aan het einde van die gruwelijke reis."

Neerwaartse spiraal

Na de pauze gaat Borst in op vragen van het publiek. Belangrijkste onderwerpen: onvoldoende aandacht voor kwetsbare ouderen in de zorg en euthanasie bij wilsonbekwaamheid. Over het eerste onderwerp stelt Borst eind 2016 samen met Carin Gaemers een zorgmanifest op. Dit wordt door meer dan honderdduizend mensen ondertekend en unaniem omarmd door de Tweede Kamer. Hierdoor werd in het regeerakkoord opgenomen dat in drie jaar tijd een bedrag van 2,1 miljard euro beschikbaar wordt gesteld voor meer zorgmedewerkers.

Over het tweede onderwerp vertelt Borst dat zijn moeder op haar 67ste een euthanasieverklaring heeft ingeleverd bij haar huisarts. Doordat deze nooit is geactualiseerd, was deze niet meer rechtsgeldig. "Een lastige materie", zegt Borst. Misschien hadden mijn broer en ik betere gesprekken met haar moeten voeren. Maar als je de diagnose Alzheimer krijgt, is op een dag het moment voorbij dat je je realiseert wat er aan de hand is. Dan kom je terecht in een neerwaartse spiraal van verval. Het is pijnlijk om je moeder in een incontinentie-luier te zien, haar naar mijn overleden vader horen vragen. Of erger nog, haar in bed te zien liggen in de foetushouding. Op een gegeven moment is alle waardigheid wel weg."

Signeren

In de pauze signeert Hugo Borst één van zijn boeken voor Jan en Lisette Hendriksen. "Een interessante lezing", vertelt Hendriksen, mede omdat ik deze materie goed ken vanwege mijn werk als podotherapeut in diverse zorginstellingen."

De boeken 'Ma' en 'Ach, moedertje' van Hugo Borst zijn verschenen bij uitgeverij Lebowski.

Meer informatie op de website van Hugo Borst.

www.hugoborst.nl

Meer berichten