Biebtip

Biebtip: Was je maar hier

OUDE IJSSELSTREEK - Deze krant en bibliotheek De Achterhoekse Poort werken samen in de online rubriek 'Biebtips'. Elke twee weken geeft een medewerkers van de bibliotheek een tip voor een boek, dvd of tijdschrift.

Deel 20 door Irene Sohilait

Was je maar hier - Graham Swift

Swift las een krantenberichtje over de repatriëring van een omgekomen 'private'. Een dag later viel zijn oog op de rouwadvertentie. Er stond slechts één familielid in. Een vader? Een broer? Dat was de aanleiding tot het schrijven van deze aangrijpende roman.

Swift voert ons mee naar een boerderij in noordelijk Devon en een caravanpark op het Isle of Wight. Jack Luxton is telg van een geslacht dat vijfhonderd jaar lang een boerderij bestierde in Zuid-Engeland. Als eerst Jacks moeder sterft en vervolgens de gekkekoeienziekte toeslaat, lijkt een faillissement onvermijdelijk. Jacks jongere broer Tom vlucht op de dag van zijn achttiende verjaardag het leger in, zonder zijn vader hiervan op de hoogte te stellen, en laat niets meer van zich horen. Vader Luxton die de wanhoop nabij is, pleegt zelfmoord door een kogel door zijn hoofd te schieten. Jack is inmiddels getrouwd met zijn jeugdliefde Ellie, dat de aanpalende boerderij heeft geërfd. De twee besluiten hun bedrijven te verkopen en beginnen het genoemde caravanpark.

Tien jaar na deze gebeurtenissen ziet Jack op het journaal gruwelijk vertrouwde beelden. Na de BSE wordt de Britse veestapel nu getroffen door mond- en klauwzeer: opnieuw zendt de televisie beelden uit van stapels brandende karkassen. Niet lang daarna ontvangt Jack een brief van het ministerie van Defensie. Zijn broer Tom blijkt in Irak te zijn omgekomen bij de ontploffing van een bermbom.

Omdat hij het enige nog levende familielid van Tom is, reist Jack naar een luchmachtbasis in Oxfordshire, om daar het stoffelijk overschot van zijn broer in ontvangst te nemen en hem op het oude dorpskerkhof te begraven. Op zijn eenzame reis wordt Jack vergezeld door een mix van herinneringen, die zich te pas en te onpas aan hem opdringen en die aanvankelijk raadselachtige feiten en gebeurtenissen langzaam maar zeker duiding geven.

Was je maar hier is een studie in familierelaties, die door Swift op een knappe manier wordt verweven met wat je een elegie op de verdwijning van het traditionele Engelse plattelandsbestaan zou kunnen noemen. Op allerlei niveaus wordt duidelijk gemaakt dat de Luxtons een uitstervend ras zijn. Moeder Luxton sterft aan eierstokkanker, Tom sneuvelt als vrijgezel in Irak, Jack en zijn vrouw Ellie hebben besloten geen kinderen te nemen.

Tegelijk zien we hoe veeziekten, overheidsregelingen en andere ontwikkelingen de aard van het platteland voorgoed veranderen. De voormalige boerderij van de Luxtons wordt gekocht door een rijke Londense bankier, die de bedrijfsgebouwen afbreekt, de oprijlaan asfalteert en picknickt onder de boom die de kogel van vader Luxtons zelfmoord nog in zijn stam draagt.

Deze roman lijkt een aaneenschakeling van dramatische gebeurtenissen. In werkelijkheid vraagt Swifts terloopse, omzichtige, met poëzie en ironie doordrenkte verteltrant juist een zeker geduld van de lezer. Die vervolgens wordt beloond met inzicht en begrip, niet met spanning en sensatie.

Meer berichten