Logo oudeijsselstreekvizier.nl


Toon Elfrink en Peter Bresser met het protestaffiche. (foto: Roel Kleinpenning)
Toon Elfrink en Peter Bresser met het protestaffiche. (foto: Roel Kleinpenning) (Foto: Roel Kleinpenning)

Atoomaffiche uit 1982 voorgedragen

door Marcel van Berkum

Eind jaren 70, begin jaren 80 was de tijd van de massale volksprotesten tegen kernwapens en de bouw van de snelle kweekreactor in Kalkar. Ook in onze regio werden protestbewegingen geformeerd. Kunstenaar Toon Elfrink maakte in Gendringen de affiche 'De atoomdood dreigt, onze gemeente zwijgt'. Het pamflet is door het Erfgoedcentrum voorgedragen voor de verkiezing van 'Stuk van het Jaar'.

GENDRINGEN - "Als je goed kijkt, zie je ook de humor er in", zegt Toon Elfrink. Samen met archivaris Peter Bresser bekijken we het protestplakkaat uit 1982. "Die kroon komt van een jubileumschild en er komen eieren uit de gent, de mannetjesgans." De tegenwoordig in Gaanderen wonende autonoom beeldend kunstenaar maakte in de protestperiode deel uit van de Werkgroep Kernenergie Gemeente Gendringen.

Verschrompelde gans

Vanaf 1977 waren er in Kalkar protestdemonstraties tegen de bouw van de 'Schnelle Brüter'. Vooral veel Achterhoekers, als naaste buur, maakten zich zorgen. Uit onze regio ging het op de fiets naar Hönnepel. Onderweg waren er talrijke controles van politie met machinegeweren. In 1982 was er weer zo'n grote demonstratie. Om de gemeenteraad stelling te laten nemen tegen de bouw in Kalkar zamelde de werkgroep handtekeningen in. Toon had een kunstopleiding gevolgd en maakte protestborden en spandoeken. Hij ontwierp en drukte ook het affiche. Het pamflet is een bewerking van het gemeentewapen van Gendringen: een verschrompelde gans met een doodshoofd en drie atoomcentrifugetekens in plaats van ringen. Plus de tekst 'De atoomdood dreigt, onze gemeente zwijgt'.
Voor de verkiezing van 'Stuk van het Jaar' zenden landelijke archieven een 'stuk' in. Dit jaar is het thema 'Opstand'. PR-medewerker Ellen ten Brink, diepte het affiche uit de collectie van het Erfgoedcentrum Achterhoek Liemers op. Archivaris Peter Bresser vertelt: "Voor mijn opleiding op de archiefschool zag ik dat ze in Amsterdam 's nachts de vers geplakte pamfletten van de muur haalden om ze als tijdsbeeld in het archief op te slaan. Ik werkte daarna bij de gemeente Gendringen. Toen ik naar mijn werk fietste zag ik de bewuste affiches hangen. Afhalen lukte al niet meer. Ik nam contact op met de werkgroep en vroeg om een affiche voor het gemeentearchief. Ik werd achterdochtig ontvangen en werd zorgvuldig gescreend. Wat was mijn bedoeling ermee? Een gemeentemedewerker was duidelijk niet een medestander. Ik kreeg er uiteindelijk één mee voor drie gulden."
Toon Elfrink vult aan: "Ik was ook de materiaalman van de groep. Ik deed de in- en verkoop en had een bakfiets als mobiele stand. Tijdens de grote demonstratie in Amsterdam werd de buttonkist ondersteboven open gemaakt en rolden alle buttons over straat."

Via stukvanhetjaar.nl kan iedereen stemmen voor de verkiezing.

Meer berichten

Shopbox