'Foto uit Fotohuuksken roept veel herinneringen op'


Foto uit collectie van Ben Maandag.
Foto uit collectie van Ben Maandag. (Foto: )

'Foto uit Fotohuuksken roept veel herinneringen op'

Etten - Naar aanleiding van een foto uit de rubriek 'Viziers Fotohuuksken' kreeg verzamelaar Ben Maandag een uitgebreide reactie op de foto van de Dorpsstraat in Etten uit 1924. Paul Cornelissen, tegenwoordig woonachtig in Beverwijk, mailde hem, "omdat we jaren in het huis rechts met de smederij hebben gewoond."

De foto in het Vizier van het begin van de Dorpsstraat in Etten Gld. roept veel herinneringen op. Dit plaatje hebben alle gezinsleden van de familie Cornelissen in de jeugdjaren dagelijks gezien want van dit tafereel hing in de kamer een schilderij van H Ebbers. Ook oom Bennie Leijzer had een schilderij van Ebbers met het zelfde tafereel. Wij denken dat schilder H. Ebbers een Ettense schilder is geweest, maar misschien ook wel uit Mechelen kwam.

Het is een mooie dag in 1924. Lenin is net overleden, de eerst hoogoven in IJmuiden is in productie genomen, Wieringen is door een aangelegde dijk geen eiland meer en een Fokker F.VII is voor een eerste vlucht van Schiphol naar Nederlands – Indië vertrokken. In Etten is net de katholieke St. Martinuskerk afgebouwd.

Terug naar de foto. Je kijkt zo vanaf de Zeddamseweg de Dorpsstraat in met rechts het huis van onze grootouders van moeders kant. De rails van de tramlijn Lievelde - Zeddam die door Etten liep, zijn goed zichtbaar evenals het hek op wielen dat de dorpsbewoners moest beschermen voor de aankomende stoomtram. Opa Hendricus W. Leijzer staat in de open deur van de smederij te praten met een aantal dorpsgenoten. Oma Jo Leijzer – van Wijk, kijkt nieuwsgierig om de hoek van het huis. Ze wil wel eens weten met wie haar man daar staat te kletsen maar vooral is ze benieuwd waar haar hulp in de huishouding uithangt. Het kan ook zijn dat ze hun hond Bobby kwijt was die even bij de buren was geweest. Hun kinderen Harry, Bennie en Jo zijn in dit jaar respectievelijk 9, 7 en 5 jaar oud.

In 1924 had Etten nog 2 smederijen. Die van H.W. Leijzer in de Dorpsstraat en de ander was van de weduwe J. Cornelissen – te Boekhorst aan de Strik. Net een jaar daarvoor was haar man Jan Cornelissen overleden en ze was met 6 kinderen van 1 t/m 13 jaar achtergebleven. (Dit feit is iets om even te onthouden.)

In het eerste huis links op de foto woonde in het linker deel Gert Pas. Het gezin van Gradus Wieskamp woonde in het rechter deel. Gradus was de vader van kapper Bernhard en Broer Wieskamp en de opa van o.a. kapper Willie Wieskamp. Volgens de verhalen is het huis in vervallen staat geraakt en door onbekende oorzaak in brand geraakt. Veel later is op die plek de Raiffeisenbank gebouwd.

Het tweede huis links werd bewoond door een broer van smid H.W. Leijzer, het gezin van Johannes B. Leijzer en Theodora B.M. Tankink met hun kinderen Hendrik, Hermien en Joop. De dochters van de twee broers Leijzer, Hermien en Jo, hadden hun hele leven een hechte band met elkaar. Zoon Hendrik heeft later een woning gebouwd aan de Klompendijk. Met zijn zoon René zat ik ooit in de klas.

Het kleine witte huisje links herkent natuurlijk iedereen. Daar woonde in mijn jeugd Bart Verheij en zijn vrouw, hij was één van de twee schoenmakers in Etten destijds. In 1924 woonde Bart er misschien ook al maar dat kunnen we niet met zekerheid zeggen.

Het witte huisje daarnaast was de schuur van Frans Wellink die de linkerkant van het grote huis daarnaast bewoonde. In de rechterkant van dat huis (dat kun je niet zien) woonde in mijn jeugd de familie Th. Wiegers. Zij hadden veel eerder dan onze ouders een TV en ik mocht daar dan vaak een paar uurtjes kijken aan het begin van de avond. Nooit vergeet ik het moment dat ik daar op vrijdag 22 november 1963 hoorde dat de Amerikaanse president Kennedy was vermoord. Met tranen in mijn ogen ging ik naar huis.

Achter het huis van Wellink en Wiegers is natuurlijk de toren van de protestantse kerk te zien.

Op de foto zie je dan de smederij van opa H.W. Leijzer. Wat je niet ziet is het huis en de kapperszaak van Bernhard Wieskamp daar achter. Zoon Willie heeft de zaak in mijn jeugd van zijn vader overgenomen. Om de 4 weken gingen we naar de kapper en vond ik het steeds weer erg spannend als, na het knippen, met dat scherpe scheermes mijn nek werd uitgeschoren. Vaklui waren het wel want ik heb in mijn herinnering maar 1 keer een krasje opgelopen.

En dan die oude smederij van opa Leijzer. Die staat er niet meer zoals hij op de foto is te zien. Vóór het uitbreken van de 2e wereld oorlog is deze gesloopt en nieuw opgebouwd. Dat deze smederij in de vijftiger jaren zou worden overgenomen door de oudste zoon van Jan en Dien Cornelissen te Boekhorst ( de andere smid van het dorp) lijkt haast onbegrijpelijk. Toch was het dat niet. Zoon Herman was 13 jaar toen zijn vader Jan Cornelissen overleed. Als oudste van het gezin werd van hem verwacht dat hij het bedrijf van zijn vader zou voortzetten. Plichtsgetrouw deed Herman dat ook en werd hij geen onderwijzer, wat hij eigenlijk had willen worden. In 1924 was Herman gestart met het leren van het smidsvak dat door vele van zijn voorvaderen werd uitgeoefend. Hij leerde o.a. paarden te beslaan, de houten wielen van de boerenkarren van een ijzeren band te voorzien en dakgoten te maken. Maar in de jaren dertig kreeg hij aandacht voor het vrouwelijk schoon en in de oorlog kreeg hij verkering met Jo Leijzer, de dochter van de andere smid. Dit leidde tot hun huwelijk in 1945 en de geboorte van hun 6 kinderen, 5 jongens en 1 meisje. De smederij in de Strik werd gesloten en er was nog maar 1 smid in Etten. Smederij Leijzer werd smederij Cornelissen. De verhuizing van de Strik naar de Dorpsstraat kan ik me als kleuter nog goed herinneren. Op de grote platte kar, voortgetrokken door paarden, zat ik naast de kaptafel van moeder om het glas goed vast te houden. Die is heel overgekomen.

De twee schilderijen van H. Ebbers met de geschilderde weergave van de foto uit 1924 zijn omstreeks 1943 geschilderd. Beiden zijn nog steeds in het bezit van mijn broers Lex en Tom. Ik weet zeker dat ook zij bij het zien ervan mooie herinneringen koesteren.

Meer berichten